openBoekje: 1ste zondag van de vastentijd
Elk van de vier evangelies was oorspronkelijk een doorlopend geschrift. Om het lezen te vergemakkelijken, werd in 1226 elk werk in hoofdstukken ingedeeld. Daarna werd in 1551 nog een genummerd verzensysteem ingevoegd. Dat heeft het voordeel dat je een tekst vlot kan opzoeken, maar er is ook een nadeel. We hebben minder oog voor de samenhang van het geheel. Al opgemerkt dat het doopsel van Jezus en de bekoringen in de woestijn, samen één plot vormen? De Geest die in de Jordaan op Jezus neerdaalt, voert Hem onmiddellijk naar de woestijn. In het oord waar vroeger het Godsvolk onder de bekoringen bezweek, zal Jezus onvoorwaardelijk trouw blijven aan zijn roeping. Daarom tekent de evangelist Hem als de ware Zoon van Israël.
In de Jordaan hoort Jezus de stem: 'Dit is mijn geliefde Zoon'. In de woestijn vraagt de geest die Hem op de proef stelt daarvan het bewijs: 'Als U de Zoon van God bent, zeg dan dat deze stenen brood worden.' En even later: 'Als U de Zoon van God bent, spring dan naar beneden.' Dezelfde woorden worden Jezus ook toegeroepen op Golgota: 'Als U de Zoon van God bent, kom van dat kruis af.' De woestijn was werkelijk niet de enige plek waar Jezus tot ontrouw werd bekoord.
Het is opmerkelijk hoe zowel Jezus als de duivel bedreven zijn in het citeren van bijbelteksten. Met oudtestamentische verzen slaan ze elkaar om de oren. Zo'n discussievorm werd door schriftgeleerden met vuur beoefend. De door en door joodse Matteüs is hier weer overduidelijk te herkennen.
| Duivel | Jezus |
|---|---|
| 'Zeg dat deze stenen brood worden...' | 'De mens leeft niet van brood alleen.' (Deuteronomium 8,3) |
| 'Zijn engelen zal Hij bevelen U op handen te dragen' (Psalm 91,11-12) | 'U zult God niet op de proef stellen.' (Deuteronomium 6,16) |
| 'Dit alles zal ik U geven...' | 'De Heer uw God zult gij aanbidden...’ (Deuteronomium 6,13) |
In de woestijn danste het volk om het gouden kalf. Nu treedt Jezus aan als de oprechte Godsdienaar, de ware Zoon.
De drie bekoringen waartegen Hij moest vechten, kennen wij allemaal. Hebzucht, eerzucht en heerszucht zitten ons in het bloed. Wie gedoopt is, moet keuzes maken. 'Verzaken aan de duivel en zijn pomperijen', heette dat vroeger. Weerstaan aan wereldse pracht en praal, verklaart van Dale die vergeten woorden. Gerechtig zijn, zegt Matteüs. Aan God en mens recht doen, de plaats geven die hen toekomt. Begin daar maar eens aan.
Agnes Lameire, Levende Kerk, februari 2002